اسف‌انگيزتر از همه ، نظام ازدواج آنان بود كه در جهان نظيرى نداشت ؛ مثلا براى همسر ، حدّ معينى قايل نبودند و براى خالى كردن شانه از زير بار مهريه ، زنان را اذيت مىكردند و چنان كه زنى بر خلاف عفت رفتارى مىكرد ، مهر او به كلى از بين مىرفت . گاهى از همين قانون سوء استفاده كرده ، زنان خود را متهم مىساختند تا بتوانند از دادن مهر امتناع ورزند . گرفتن همسران پدر ، در صورت طلاق يا مرگ پدر ، براى اولاد اشكال نداشت . هنگامى كه از شوهر خود طلاق مىگرفتند ، حق ازدواج منوط به اذن شوهر اول بود و اذن شوهر نخستين هم غالبا با دريافت مهر انجام مىگرفت . وارث‌ها ، زن را نيز مانند اثاث خانه تملك كرده و با افكندن روسرى به سر زن ، مالكيت خود را اعلام مىكردند . مقايسه‌اى كوتاه اگر خواننده گرامى حقوق زن را در اسلام ملاحظه كند ؛ جدا اذعان خواهد نمود كه اين احكام و مقررات و اين قدم‌هاى مؤثر در اصلاح و تحكيم حقوق زن كه از طريق پيامبر اسلام برداشته شده ، خود گواه روشن بر حقانيت و ارتباط وى با جهان وحى است ، زيرا چه دلسوزى و مراعات بالاتر از اينكه ( علاوه بر اين كه در آيات و احاديث ، حقوق زن را تثبيت نموده و عملا پيروان خود را به مهربانى با آنان دعوت كرده است ) در خطبهء « حجة الوداع » نيز زنان را به اين عبارت به مردان توصيه كرد . اى مردم ! شما بر زنان خود حقى داريد و آن‌ها هم بر شما حقى ، درباره آن‌ها سفارش به نيكى كنيد ، زيرا كمك و مددكار شما هستند . . . از آنچه خود مىخوريد به آنان بدهيد و از آنچه خود مىپوشيد بر آنان بپوشانيد . « 1 »

--> ( 1 ) . أيّها النّاس ، فإنّ لكم على نسائكم حقّا ، و لهنّ عليكم حقّا ، و استوصوا بالنّساء خيرا ؛ فإنّهنّ عندكم عوان . . . أطعموهنّ ممّا تأكلون ، و ألبسوهنّ ممّا تلبسون . اين جمله‌ها در خطبهء « حجة الوداع » ، با تفاوت‌هاى مختصرى وارد شده است . « ر . ك : تحف العقول ، ص 33 - 34 » .